Unite d' Habitation

Merve Meral Yılmaz
17 Nis 2021
4 dakikada okunur

Tasarım: Le Corbusier

Yapı Türü: Toplu Konut Projesi

İnşaat Yılı: 1947-1952

Yer: Marsilya / Fransa

Benzer Uygulamalar: 1955 Nantes / Rezé

1957 Berlin / Westend

1963 Briey

1965 Firminy’ de yapılmıştır.

Araştırma: Merve Meral Yılmaz, Havva Deniz Şimşek

YAPI İNCELEMESİ

Yapının Yapıldığı/Tasarlandığı Dönem ile İlişkisi /Bağlamı

Unité d'Habitation (Konut Üniteleri), İsviçreli mimar Le Corbusier tarafından, mimar ve ressam Nadir Afonso'nun da iş birliği ile geliştirilmiş ‘‘toplu konut’’ tasarım ilkesidir. Kavram, Le Corbusier' in Avrupa'nın çeşitli yerlerinde tasarladığı bazı sitelerin temelini oluşturmuştur. İçlerinde en ünlüsü Fransa'nın Marsilya şehrinin güneyindeki ‘‘Cité Radieuse (Parlak Şehir)’’ adlı yapıdır. Yapı, 2016 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

Yapı genel anlamda bağlamıyla yoğun bir ilişki içinde değildir. Bu yapıda formun oluşumunu sağlayan esas amaç işlevdir. Le Corbusier işlevsellikten yola çıkarak ve bilindik, alışıldık bir geometrik şekil olan dikdörtgensel bir biçim içinde toplumsal bir sorun olan konut sıkıntısı için çözüm üretmeyi amaçlamıştır.

Yapı, II.Dünya savaşı sonrasında yapılmıştır. Bu dönem savaş sonrası bir dönem olduğu için konut sıkıntısı çekilmektedir ve Le Corbusier bu soruna çözüm amaçlı bu yapıyı tasarlamıştır. Bu yapı bağlamından uzak olması ve bulunduğu yer ile bir ilişki halinde olmaması ve yapının daha kolay inşa edilebilir olması sebebi ile ilerleyen zamanlarda başka yerlerde de uygulanarak toplu konutlar için örnek bir uygulama haline gelmiştir. Le Corbusier'in en tanınmış çalışmaları arasında yer alan bu tasarım Brütalist Mimarlık Stiline ve Felsefesine oldukça önemli etkileri olmuştur.

Unite d'habitation düşey bahçeli şehir olarak tasarlanmıştır. Bu toplu konaklama planlarda ve kesitlerde sosyal alanlarla desteklenerek insanlara bir yaşam alanı sunulmak amaçlanmıştır. Yapı genel tasarım olarak vaziyet içerisinde yer ile kurduğu ilişki yakınında bulunan okyanus nedeniyle yerden yükseltilmesiyle sağlanmıştır. Bina ‘‘pilotilerle’’ yerden yükseltilmiştir ve bu yapının okyanusta yüzüyormuş gibi görünmesini sağlamaktadır. Ancak yapı genel şekillenme olarak yerden bağımsızdır ve bu nedenle yapı daha sonraları da toplu konaklama sorunlarına çözüm olmak amacıyla başka yerlerde de çok benzer şekilde uygulanmıştır.

Yapı geniş bir park içerisinde yer almaktadır. Doğu-batı yönünde uzanan bir şekilde araziye konumlanmıştır. İçerisinde 337 tane daire bulunmaktadır bu 12 kata yayılan daireler farklı boyutlardadır. Planlamalara bakıldığında Le Corbusier bir analog sistem modülü sunmaktadır. Corbusier, denge, Fibonacci serisi ve insan vücudunun çalışma oranları ile yaptığı çalışmalarının da bu yapıda uygulamalarını görmek mümkündür. bu çalışmalar sadece planlarda olan bir uyum sağlamayı amaçlamaz aynı zamanda hacimleri yöneten insanları yönlendiren, insan ölçeğini koruyan bir planlama sağlar.

Daireler kendi içlerinde mahremiyete saygı duyacak şekilde tasarlanmıştır. Bir iç merkez çevresinde bulunan koridorlar yardımıyla dairelere ulaşılmaktadır. Daireler dış çeperlere yerleştirilmiştir. Her birim kendi içinde bir merdiven ile dar bir yatak odasına çıkan ve aşağıda iki kat yüksekliğinde geniş pencerelerle arazinin tüm manzarasına izin verecek şekilde bir salona sahiptir.

Bu daireler, ‘‘iç sokak’’ olarak adlandırılan iç koridorlar boyunca iki ve üst üste binerek birbirine özgü hale getirilmiştir. Bu sokaklar, oturma odası seviyesinde eşleştirilmiş dairelere geçiş sağlayan her iki kata konumlandırıldı. Le Corbusier ayrıca tüm koridorları kolektifin araçları olarak değerlendirdi.

Bunun yanı sıra, Unité'nin 7.ve 8. seviyesi, yiyecek, giyim, eczane ve hatta kuaför gibi ticari mağazaları bir araya getiriyordu. Öte yandan, 18. kat olan teras çatısı, anaokulu, anaokulu, yetişkinler için spor salonu, açık hava tiyatrosu ve hatta 300 metrelik bir yarış pisti bulunmaktadır.

Planlarda ve cephelerde sistematik desenler görülmektedir. Bu desenler bina boyunca tekrarlanır. Cephelerde tek ve çift kat yükseklikli balkonlarla birbirlerine geçmeli gibi görünen L şeklinde tekrar eden bir düzen oluşturulmuştur. Bu bölmeler Mondrian tablolarını anımsatan motiflerle ayrılmıştır.

Yapı Hakkında Yorumlar ve Deneyimler

-14 Ekim 1952’de İmar ve Şehir Planlama Bakanı yapı teslimi ve açılışı sırasında yapıdan beklentilerini; sakinler arasında dostluk oluşturması ve geliştirilmesi, kolektif faaliyetlerin organizasyonu (sosyal, kültürel, sanatsal) gibi hem bireysel ihtiyaçların hem de sosyal birlikteliğin oluşması düşüncesi ile yapı tasarımının gerçekleştiğini ifade etmiştir.

- Kentsel planlamada ilham verici, yeni ve tekrarlanması beklenen tip proje tasarlandı. Bauhaus'tan Walter Gropius Marsilya'daki açılış töreninde ‘‘ Bu binayı güzel bulmayan herhangi bir mimar kalemini bıraksa iyi olur. " demiştir.

-Le Corbusier’in yapı üzerinde farklı yaklaşımları İngilizler tarafından büyük ölçekli konutlar için pek de başarılı olmayacak bir biçimde kopyalandı. Le Corbusier’ in detaylara odaklanmadığı ve güneşli Akdeniz gökyüzünde donuk bir görünüme sahip yapı olduğu yönünde eleştirilerde bulunuldu.

- Dönem mimarlarından gelen diğer bir yorumda ise; bir yapı hangi akım ve düşünceyle tasarlanırsa tasarlansın, eğer ardındaki fikri iyi bir mimari dil ile ve başarılı bir anlatımla ortaya koyarsa, her zaman otoritesini korur ve her eleştiriye karşın kendini savunmaya devam eder. Böylece her dönemde kendine taraftar bulmayı da başarır. Nitekim Brütalizm’in de başarılı eserleri günümüzde de en çok esinlenen, atıfta bulunulan ve ziyaret edilen yapılar arasındadır.

-2011 yılında MoMA (Museum of Modern Art) mimarlık ve tasarım departmanı satın almayı umduğu bir mutfağı incelemek için Almanya'nın Münih kentindeki bir banliyöye gitmişlerdir. Orada, bir koleksiyoncunun garajında, Le Corbusier' in Marsilya'daki apartmanı Unité d'Habitation'dan monte edilmiş bir mutfak bulmuşlardır. Charlotte Perriand ve Le Corbusier tarafından tasarlanmış olan mutfak, satışının ardından koleksiyoncu garajında yeniden monte edilmiştir. Mutfağın durumunu değerlendirmek ve sergiye hazırlamak isteyen departman üyeleri onarım çalışmalarına başlamışlardır.

-Yaklaşık 60 yaşında olan bir mutfak için iyi durumda olduğunu ifade eden üyeler, onarım işlemlerinden sonra New York’a mutfak parçalarını göndermişlerdir. Zamanında bir ev mutfağı olarak işlev görmüş olması nedeniyle hem bir eser hem de bir tasarım nesnesi olarak yorumlanmıştır.

-9 Şubat 2012 Perşembe günü 1.katta sebebi bilinmeyen bir yangın çıkmıştır. Yangın itfaiye ekipleri tarafından yaklaşık 12 saat uğraş sonucu söndürülebilmiştir. Bu yangın esnasında yaklaşık 1600 kişi binadan tahliye edilmiştir ve aynı zamanda 5 kişi ağır yaralanarak hastaneye kaldırılmıştır. Yangından sonra 3 daire ağır hasar görmüştür.